---
title: "Kwestionowanie przez ZUS umów o dzieło z lektorami"
description: "W ostatnich miesiącach zauważam wzmożone kontrole Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skierowane wobec placówek edukacyjnych (m.in. szkół językowych). W ramach kontroli ZUS sprawdza czy zawarte..."
url: https://joanna-kawecka.pl/kwestionowanie-przez-zus-umow-o-dzielo-z-lektorami/
date: 2024-03-26
modified: 2024-03-26
author: "joanna"
categories: ["Publikacje"]
type: post
lang: pl
---

# Kwestionowanie przez ZUS umów o dzieło z lektorami

![](https://joanna-kawecka.pl/wp-content/uploads/2024/03/happy-it-teacher-talking-to-her-students-during-co-2023-11-27-05-35-16-utc-1024x683.jpg)

W ostatnich miesiącach zauważam wzmożone kontrole Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skierowane wobec placówek edukacyjnych (m.in. szkół językowych). W ramach kontroli ZUS sprawdza czy zawarte pomiędzy tymi placówkami a lektorami umowy o dzieło nie są umowami zlecenie, od których to powinny być odprowadzane składki (pisałam o tym tutaj: (https://joanna-kawecka.pl/umowa-o-dzielo-czy-umowa-zlecenie-kontrole-zus/)). 

Zagadnienie dotyczące tego, czy wykład może być przedmiotem prawa autorskiego, a tym samym czy może być wygłoszony w ramach umowy o dzieło a nie zlecenie od lat budzi wiele wątpliwości, a stanowiska sądów w tym zakresie są bardzo niejednolite. 

**Jaka zazwyczaj jest argumentacja ZUS w przypadku kwestionowania umów z lektorami? **

ZUS w wydanych przez siebie decyzjach wskazuje m.in., że umowa o świadczenie usług jest umową starannego działania, zatem jej celem jest wykonywanie określonych czynności, które nie muszą zmierzać do osiągnięcia rezultatu, a na pewno go nie gwarantują. Usługi nauczycieli bądź też inne nauczanie noszą konstytucyjne cechy umów starannego działania, a nie umów rezultatu, bowiem nie przynoszą konkretnych, mierzalnych lub pewnych indywidualnych rezultatów niematerialnych także wtedy, gdy były prowadzone według indywidualnych programów. 

**Czy taka argumentacja ZUS jest prawidłowa? **

Odpowiedź na powyższe pytanie zależy od stanu faktycznego danej sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych co do zasady podkreśla się, że wykłady posiadają walory twórcze, ale będą mogły stanowić dzieło tylko wtedy, gdy ich „twórca” będzie przekazywał nową wiedzę w zakresie pewnego przedmiotu/tematu, tzn. będzie wykładał coś, co wcześniej nie było przedmiotem jakichkolwiek rozważań i badań. Natomiast samo przygotowanie wykładu, nawet gdy przekazywana w nim wiedza wykracza poza zwykły poziom i granice programowe oraz jest w sposób indywidualny dostosowywana do potrzeb słuchaczy, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że w takim wypadku mamy do czynienia z dziełem. Natomiast warunkiem, aby wykładowi można było przypisać cechy utworu, jest spełnienie przezeń wyłącznie naukowego, niestandardowego charakteru, niepowtarzalności, wypełnienie kryteriów twórczego i indywidualnego dzieła naukowego, a nie posiadania charakteru odtwórczego, polegającego jedynie na wykonywaniu czynności wymagających określonej wiedzy i zdolności do jej przekazania (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 4 czerwca 2014 r. akt II UK 548/13; NSA w wyrokach z: 6 sierpnia 2019 r. II GSK 2313/17; 24 października 2019 r.; II GSK 2369/17; 24 października 2019 r. II GSK 2962/17; 18 grudnia 2019 r. II GSK 2964/17). 

**Reasumując, ****możliwa jest umowa o dzieło, nieobjęta obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, której przedmiotem jest wygłoszenie wykładu, pod warunkiem jednak, że wykładowi można przypisać cechy utworu**. Te warunki spełnia tylko wykład naukowy o charakterze niestandardowym, niepowtarzalnym, wypełniający kryteria twórczego i indywidualnego dzieła naukowego. Natomiast ochronie prawa autorskiego nie podlegają działania o charakterze odtwórczym, polegające na wykonywaniu czynności wymagającym określonej wiedzy i zdolności do jej przekazania.